Czerwiec pełen zatrzymań i milionowych wyłudzeń
Fikcyjne faktury, karuzele podatkowe i pozorny obrót towarami przestały być traktowane wyłącznie jako problem rozliczeń z fiskusem. Coraz częściej stają się przedmiotem wielowątkowych śledztw karnych, obejmujących zorganizowane grupy przestępcze, pranie pieniędzy i wyłudzenia liczone w dziesiątkach, a nawet setkach milionów złotych.
Komunikaty Krajowej Administracji Skarbowej publikowane w czerwcu pokazują, że państwo prowadzi ofensywę przeciwko oszustwom VAT. Branża budowlana, kosmetyczna, transportowa czy handel usługami – praktycznie każda gałąź gospodarki znajduje się dziś pod lupą organów ścigania. Coraz częściej konsekwencją nie jest jedynie obowiązek zapłaty zaległego podatku, lecz odpowiedzialność karna – nawet do 25 lat pozbawienia wolności.
Takim przykładem jest śledztwo prowadzone przez Wielkopolski Urząd Celno-Skarbowy, Centralne Biuro Śledcze Policji oraz Prokuraturę Regionalną w Poznaniu. W połowie czerwca zatrzymano osiem kolejnych osób podejrzanych o udział w zorganizowanej grupie przestępczej zajmującej się wystawianiem nierzetelnych faktur VAT. Fikcyjny obrót miał dotyczyć m.in. materiałów budowlanych i granitu. Grupa miała posłużyć się ponad 800 fakturami o wartości przekraczającej 54 mln zł oraz wystawić ponad 1000 kolejnych nierzetelnych faktur o wartości przekraczającej 45 mln zł. Straty Skarbu Państwa oszacowano na ponad 10 mln zł. Zarzuty usłyszało 12 osób, a wobec dwóch zastosowano tymczasowy areszt. Podejrzanym grozi kara nawet do 25 lat pozbawienia wolności.
Śląska KAS poinformowała o wykryciu nowego mechanizmu oszustw podatkowych w branży kosmetycznej. Według ustaleń uszczuplenia podatku VAT mogły sięgać blisko 800 mln zł. KAS informowała także o wykryciu oszustw podatkowych w branży transportowej. W tym postępowaniu zabezpieczono materiał dowodowy dotyczący fikcyjnych faktur VAT o wartości przekraczającej 30 mln zł. Podobne komunikaty dotyczą również handlu elektroniką, paliwami, stalą czy usługami niematerialnymi.
Przed 2017 r. wystawienie fikcyjnej faktury VAT wiązało się głównie z odpowiedzialnością na gruncie Kodeksu karnego skarbowego. Przełom nastąpił 1 marca 2017 r., gdy do Kodeksu karnego wprowadzono art. 271 a penalizujący wystawianie i używanie nierzetelnych faktur. Od tego czasu w najpoważniejszych przypadkach tzw. pusta faktura może zostać zakwalifikowana jako zbrodnia zagrożona wieloletnią karą pozbawienia wolności. O zastosowaniu przepisu decyduje przede wszystkim wartość faktury: do 200 tys. zł – art. 271 a Kodeksu karnego co do zasady nie znajduje zastosowania; powyżej 200 tys. zł – kara od 6 miesięcy do 8 lat pozbawienia wolności; powyżej 5 mln zł – kara od 3 do 20 lat pozbawienia wolności.
Działalność nierejestrowana: najprostsza droga do własnego biznesu?
Jeżeli sprawa obejmuje jednocześnie udział w zorganizowanej grupie przestępczej, pranie pieniędzy, oszustwo oraz przestępstwa skarbowe, łączna odpowiedzialność może być jeszcze surowsza. To właśnie dlatego w komunikatach KAS i prokuratury coraz częściej pojawia się informacja o możliwości orzeczenia kary sięgającej 25 lat pozbawienia wolności. Kluczowe znaczenie ma wartość samej faktury. Jeżeli dokument poświadcza nieistniejącą transakcję o odpowiednio wysokiej wartości, już samo jego wprowadzenie do obrotu może stanowić podstawę odpowiedzialności karnej. Nie ma znaczenia, czy towar rzeczywiście istniał, ani czy doszło do wypłaty nienależnego zwrotu podatku.
Rosnąca skuteczność działań organów nie wynika z większej liczby kontroli. KAS dysponuje obecnie narzędziami analitycznymi wykorzystującymi dane z Jednolitych Plików Kontrolnych (JPK), systemu STIR, informacji bankowych, KSeF oraz modeli analizy ryzyka. Pozwala to wykrywać nie tylko klasyczne karuzele VAT, ale również wielopoziomowe schematy wykorzystujące sieci powiązanych spółek, usługi niematerialne oraz fikcyjny obrót towarami o wysokiej wartości.
Jedno jest pewne – fikcyjna faktura przestała być wyłącznie problemem podatkowym. Coraz częściej staje się początkiem wielowątkowego śledztwa karnego, w którym przedsiębiorca może usłyszeć zarzuty zagrożone karą porównywalną z odpowiedzialnością za najcięższe przestępstwa przeciwko mieniu.
