Izrael dopiął swego. Błękitne hełmy opuszczają Liban
Czy wycofanie sił pokojowych ONZ otworzy Izraelowi drogę do kolejnych operacji wojskowych w Libanie? Kto zagwarantuje bezpieczeństwo Libańczykom, gdy z południa kraju znikną międzynarodowi obserwatorzy? Czy dyplomatyczne zwycięstwo Izraela okaże się początkiem nowego kryzysu? Arabscy publicyści analizują możliwe scenariusze i ostrzegają przed kolejną eskalacją konfliktu.
Przypomnijmy, że UNIFIL (ang. United Nations Interim Force in Lebanon, pol. Tymczasowe Siły Zbrojne ONZ w Libanie) to misja pokojowa ONZ działająca od 19 marca 1978 r. na terenie południowego Libanu. Została utworzona na mocy rezolucji Rady Bezpieczeństwa ONZ w odpowiedzi na izraelską inwazję na południowy Liban. Jej głównym zadaniem było nadzorowanie wycofania izraelskich wojsk, przywrócenie pokoju i bezpieczeństwa oraz pomoc władzom Libanu w odzyskaniu kontroli nad południem kraju.
Niebieska Linia, wyznaczona przez ONZ w 2000 r., od ponad ćwierć wieku stanowi jeden z najbardziej zapalnych punktów Bliskiego Wschodu. Choć nie jest oficjalną granicą państwową, jej około 120-kilometrowy przebieg oddziela Izrael od południowego Libanu, gdzie od lat ścierają się interesy izraelskiej armii i Hezbollahu. To właśnie wzdłuż tej linii żołnierze UNIFIL monitorowali naruszenia i próbowali zapobiegać eskalacji konfliktu.
Po wojnie Izraela z Hezbollahem w 2006 r. misja otrzymała rozszerzone zadania: obserwowanie sytuacji wzdłuż Niebieskiej Linii, ułatwianie kontaktów między stronami oraz wspieranie libańskiego wojska w przywracaniu kontroli państwa nad południem kraju. Nie miała jednak mandatu do samodzielnego rozbrojenia Hezbollahu ani wymuszenia izraelskiego odwrotu.
W misji od lat uczestniczyli również polscy żołnierze – z przerwami od 1992 r. Od 2019 r. było ich tam około 250.
Izrael od lat oskarżał siły pokojowe ONZ o brak skuteczności wobec działań libańskiego Hezbollahu. Pod presją Stanów Zjednoczonych Rada Bezpieczeństwa ONZ zdecydowała w ubiegłym roku, że mandat UNIFIL wygaśnie z końcem 2026 r., a żołnierze tej misji będą musieli opuścić Liban w 2027 r.
„The Times of Israel” przypomina, że „Izrael od lat zarzuca misji UNIFIL niewywiązywanie się z powierzonych jej zadań. Wskazuje przy tym na rozbudowaną przez Hezbollah infrastrukturę wojskową w rejonie granicy, która umożliwiła tej organizacji przeprowadzenie ataku na Izrael 8 października 2023 r., dzień po zmasowanym ataku Hamasu na południowy Izrael, który zapoczątkował wojnę w Strefie Gazy. Potyczki graniczne wywołane wówczas przez ataki Hezbollahu ostatecznie doprowadziły do inwazji IDF i masowych uderzeń, które zdziesiątkowały przywództwo grupy terrorystycznej”.
Jednak dla cywilów, mieszkańców południowego Libanu, oznacza to groźbę utraty ostatniego międzynarodowego bufora między izraelską armią a Hezbollahem.
Mandat wygasa, konflikt pozostaje
Dla Bejrutu zakończenie misji następuje w wyjątkowo niekorzystnym momencie. Rozejm po kolejnej eskalacji w 2026 r. pozostaje kruchy, a spór o obecność izraelskich wojsk i broń Hezbollahu jest daleki od rozwiązania.
Bez patroli ONZ trudniej będzie niezależnie dokumentować incydenty i wyjaśniać sporne sytuacje. Najdotkliwsze konsekwencje mogą ponieść mieszkańcy południowych wsi.
Rozejm nie oznacza bowiem, że można bezpiecznie wrócić do domu, otworzyć sklep czy uprawiać ziemię pełną niewybuchów. Wielu rodzin nie stać ani na kolejny wyjazd, ani na remont po następnym ostrzale.
Według Międzynarodowej Organizacji ds. Migracji na początku września w Libanie przebywało ponad 333 tys. osób wewnętrznie przesiedlonych, a ponad 818 tys. rozpoczęło powroty do miejsc pochodzenia.
Organizacja podkreślała, że powroty pozostają nietrwałe: naloty, zniszczenia i przerwy w dostawach podstawowych usług mogą ponownie zmusić ludzi do ucieczki. Trzy szpitale były nieczynne, a 28 placówek podstawowej opieki zdrowotnej zamknięto.
Dodajmy, że na przykład w marcu br. żołnierze UNIFIL pomogli ewakuować około 80 osób z Alma Shaab. W porozumieniu z obiema armiami eskortowali cywilów, a w innych rejonach wspierali konwoje Czerwonego Krzyża. Nie gwarantowali pełnego bezpieczeństwa, ale ich odejście pozostawi realną lukę w systemie pomocy.
Krytyczne głosy dotyczące wycofania UNIFIL pojawiają się w mediach całego świata arabskiego.
Dziennikarze dziennika „Asharq Al-Awsat” zwracają uwagę, że „Konsekwencje będą szczególnie dotkliwe dla setek rodzin, które pozostały na okupowanych terenach, w tym mieszkańców trzech chrześcijańskich wiosek: Rmeish, Debel i Ain Ebel w dystrykcie Bint Jbeil. Obecnie mieszkańcy polegają na eskortach UNIFIL podczas podróży przez zajęte tereny. Poza tymi obszarami funkcjonują pod ochroną sił pokojowych ONZ i Armii Libańskiej”.
Niższy PIT, wyższy CIT? Makowski o tym, kto zapłaci za reformę podatkową
Co wygrał Izrael?
Politycznie Izrael osiągnął istotny cel. Wraz ze Stanami Zjednoczonymi popierał zakończenie dotychczasowej misji, a Waszyngton zdecydowanie naciskał na wskazanie daty jej zamknięcia. Rezolucję przyjęto jednogłośnie, mimo obaw innych państw.
W 2026 r. Izrael sprzeciwił się także tworzeniu nowej międzynarodowej misji w tym rejonie.
Czy jest to jednak zwycięstwo w wymiarze bezpieczeństwa? Niekoniecznie.
Usunięcie obserwatorów nie rozbraja Hezbollahu, nie kończy izraelsko-libańskiego sporu ani nie usuwa zagrożenia kolejną wojną. Może natomiast pozbawić obie strony mechanizmu kontaktu, który nawet podczas walk ograniczał ryzyko nieporozumień.
Dla Libańczyków pytanie o polityczny triumf Izraela jest mniej istotne niż to, czy będą mogli bezpiecznie pozostać we własnych domach.
Wycofywane posterunki ONZ mają stopniowo przejmować libańskie siły zbrojne. To uzasadniony cel suwerennego państwa. Problem polega na tym, że armia działa w kraju osłabionym kryzysem finansowym i serią konfliktów. Musi kontrolować południe, mierzyć się z Hezbollahem i reagować na działania Izraela.
Reforma oznaczająca wyłączność państwa na posiadanie broni wymagałaby nie tylko decyzji wojskowych, ale również politycznego porozumienia wewnątrz Libanu.
Hezbollah odrzuca uzgodnione w czerwcu 2026 r. ramy rozmów Libanu, Izraela i USA, dotyczące jego rozbrojenia oraz izraelskiego wycofania.
Próba rozwiązania sporu wyłącznie siłą mogłaby pogłębić wewnętrzne podziały. Utrzymanie obecnego stanu oznaczałoby natomiast dalszy konflikt o to, kto rzeczywiście kontroluje południe kraju.
Nie tylko patrole i posterunki
UNIFIL przez dekady stała się częścią miejscowej gospodarki. Zatrudniała lokalnych pracowników i korzystała z usług wykonawców. Pomagała w działaniach medycznych, zapewnianiu dostępu do wody i odbudowie podstawowych usług.
Według danych misji w ciągu czterech lat zatwierdzono 110 projektów realizowanych w 115 miejscowościach, z których skorzystało około 1,5 mln beneficjentów.
Odejście personelu oznacza mniej zamówień i miejsc pracy oraz słabsze wsparcie samorządów. W zniszczonych miejscowościach nawet niewielki ubytek dochodów ma znaczenie.
Dla części mieszkańców zakończenie misji będzie więc odczuwalne nie tylko w kwestiach bezpieczeństwa, ale także w domowych budżetach.
Bejrut zabiegał o przedłużenie UNIFIL albo zastąpienie jej nową formą międzynarodowej obecności. Francja i Włochy deklarowały gotowość do udziału w takim rozwiązaniu, ale jego mandat wymagałby zgody Rady Bezpieczeństwa ONZ.
Mniejsza misja obserwacyjna ONZ, UNTSO, pozostanie w regionie. Nie będzie jednak pełnym odpowiednikiem UNIFIL.
Prawdziwym testem będzie to, co wydarzy się po wyjeździe żołnierzy.
Czy libańska armia będzie w stanie objąć pogranicze rzeczywistą kontrolą? Czy Izrael wycofa pozostałe siły? Czy Hezbollah podporządkuje się państwu?
Bez odpowiedzi na te pytania zakończenie misji nie będzie końcem kryzysu.
Dla mieszkańców południowego Libanu może stać się początkiem kolejnego okresu niepewności.
