Czy kolejne finansowanie uratuje firmę?
Kiedy w firmie zaczyna brakować pieniędzy, właściciel zwykle wie, które płatności musi uregulować w pierwszej kolejności. Trudniej ocenić, czy po ich spłacie będzie go stać na dalsze prowadzenie firmy i obsługę kolejnego zobowiązania. Jak rozpoznać, kiedy finansowanie pomoże odzyskać płynność, a kiedy pogłębi zadłużenie? Rozmawiamy z Mikołajem Laskowskim, doradcą biznesowym i finansowym w Confiance.
Przedsiębiorca przychodzi po pieniądze. Od czego zaczynasz rozmowę?
Od tego, co skłoniło właściciela do telefonu właśnie teraz. Kiedy ktoś mówi, że potrzebuje pieniędzy, zwykle ma już konkretny pomysł, na co je wyda. Dla mnie ważne jest też to, co chciałby dzięki temu zmienić. Jeden przedsiębiorca chce wrócić do terminowych rozliczeń z kontrahentami. Inny ma dość tego, że po zapłaceniu rat musi odkładać decyzje ważne dla firmy. Czasem te dwie sprawy łączą się w jednej rozmowie. Właściciel potrzebuje pieniędzy dla dostawców, a o kredytach mówi ze spokojem, bo każdą ratę zapłacił na czas. Pytanie brzmi, jakim kosztem udało się dotrzymać tych terminów? Firma mogła rzeczywiście wypracować pieniądze na raty, ale równie dobrze to dostawcy musieli poczekać na swoje przelewy. W oczach banku wszystko się zgadza, jednak w firmie rośnie problem.
Jak sprawdzasz, dlaczego firmie brakuje pieniędzy?
Dużo wyjaśnia historia pierwszej zaległości. Właściciel pamięta, co się wtedy działo, jak sobie z tym poradził i na jak długo to pomogło. Jeżeli wiąże początek trudności z opóźnionym przelewem od dużego klienta, ważny jest dla mnie także miesiąc, w którym ten klient w końcu zapłacił. W rozrachunkach widać, czy zaległości wtedy spadły, a na rachunku bankowym, na co poszły pieniądze. Bywa, że firma przez cały ten czas wykazuje zysk. Właściciel widzi go w wynikach, tylko nie bardzo wie, gdzie są te pieniądze. Część odpowiedzi może leżeć w harmonogramach kredytów. Odsetki obciążają wynik, natomiast z konta co miesiąc schodzi również spłata kapitału. Rata ustalona w okresie, kiedy sprzedaż była wyższa albo firma miała lepszą marżę, dziś może pochłaniać niemal całą gotówkę z działalności. Wtedy nawet terminowa wpłata od dużego klienta daje tylko chwilę oddechu.
Po czym poznajesz, że kolejne finansowanie rzeczywiście pomoże?
Weźmy firmę, która zarabia na zamówieniach, ale kupuje materiały i wypłaca wynagrodzenia na długo przed rozliczeniem z odbiorcą. Kredyt może jej pomóc wykonać zlecenie. Warunek jest jeden, po otrzymaniu zapłaty od klienta musi wystarczyć i na spłatę kredytu, i na dalszą działalność, nawet jeśli odbiór zlecenia się opóźni. Jeżeli natomiast pieniądze mają pójść w całości na stare zaległości, a już dziś widać, że w następnym miesiącu wpływy nie pokryją kosztów i rat, taki kredyt odradzam. Przy konsolidacji niższa rata może dużo zmienić, szczególnie gdy firma zarabia mniej niż w chwili podpisywania umów. Właściciel powinien jednak wiedzieć, ile pieniędzy zostanie mu w słabszym miesiącu, jak długo będzie spłacał dług i ile za to zapłaci. Znaczenie ma też to, jakie warunki są jeszcze dostępne przy jego historii spłat i zabezpieczeniach. W Confiance przedstawiamy dwa lub trzy warianty możliwych rozwiązań. Moją rolą jest powiedzieć wprost, który wybrałbym na jego miejscu, jakie widzę ryzyko i co skłoniłoby mnie do zmiany zdania.
Czy odzyskanie płynności zawsze wymaga pozyskania nowych pieniędzy?
Nie. Kiedy kolejny kredyt jest już poza zasięgiem, robimy z właścicielem „przegląd wojsk”. Część pieniędzy może być u odbiorców albo w zapasach, które da się sprzedać bez uszczerbku dla działalności. Liczy się też termin. Należność, która wpłynie za kwartał, nie rozwiąże problemu z wypłatami w tym miesiącu. Jeśli własnymi siłami firma może pokrywać bieżące wydatki i stopniowo spłacać zaległości, od tego warto zacząć.
Trudniejsza sytuacja jest wtedy, gdy te możliwości się wyczerpały. Firma nadal zarabia na bieżącą działalność, wystarcza jej na pracowników, zakupy i podatki, ale wcześniejsze zobowiązania przypadają do spłaty szybciej, niż jest w stanie na nie zarobić. Wtedy warto rozważyć restrukturyzację, która stworzy potrzebny bezpieczny bufor do zmian.
Co musi się zmienić, żeby za kilka miesięcy firmie znów nie zabrakło pieniędzy na bieżące płatności?
Odroczenie spłat daje właścicielowi czas. O tym, co ten czas jest wart, decyduje choćby następna umowa z odbiorcą. Jeśli firma traciła na realizacji zamówień, kolejne zlecenie na tych samych warunkach przyniesie ten sam problem. Jeśli zarabiała, ale całą nadwyżkę pochłaniały raty, po zmianie harmonogramu powinny zostać pieniądze na bieżące płatności również w słabszym miesiącu. Po kilku miesiącach chciałbym zobaczyć, że zaległości maleją, a firma jednocześnie płaci na bieżąco z pieniędzy, które wypracowuje. Dopóki jedno odbywa się kosztem drugiego, właściciel nadal musi wybierać, komu w tym miesiącu zapłaci. Właśnie od tego wyboru chciał się uwolnić, kiedy po raz pierwszy do mnie zadzwonił.