|

Antalya dzieli świat na petropaństwa i elektropaństwa. Polska wybrała stronę

Polska wspólnie z Meksykiem prowadzi na COP31 negocjacje dotyczące sprawiedliwej transformacji i promuje sojusz na rzecz bezpieczeństwa energetycznego. Chiny dołączyły do rynku kredytów węglowych, którego powstanie umożliwił pakiet katowicki, a Ankara przyjęła przepisy dotyczące własnego systemu handlu emisjami. Organizatorzy szczytu wciąż zabiegają o poparcie dla deklaracji w sprawie elektryfikacji.

STAMBUŁ – Pierwszy tydzień konferencji klimatycznej COP31 w Antalyi uwidocznił nową linię podziału, którą polscy dyplomaci zajmujący się polityką klimatyczną nakreślają przez cały rok. Po jednej stronie znajdują się petropaństwa, opierające swoje gospodarki na ropie, gazie i eksporcie tych surowców. Po drugiej – elektropaństwa, z Chinami na czele, które przestawiają swoje gospodarki na energię elektryczną.

– To jest zimna wojna 2.0, która osadza się na tym, jak gospodarki metabolizują energię – powiedziała Katarzyna Snyder portalowi money.pl przed rozpoczęciem rozmów. Snyder jest członkinią polskiej delegacji, ekspertką ds. polityki klimatycznej w Instytucie Zrównoważonej Gospodarki w Warszawie oraz doradczynią wiceministra klimatu Krzysztofa Bolesty. W rozmowie z WNP przekonywała, że energia z krajowych źródeł odnawialnych zapewnia bezpieczeństwo energetyczne skuteczniej niż paliwa sprowadzane z Rosji, Bliskiego Wschodu czy nawet Stanów Zjednoczonych.

Polska zajmuje ważne miejsce przy negocjacyjnym stole. Turecka i australijska prezydencja wyznaczyły pięć par ministrów, których zadaniem jest wypracowanie porozumienia w najtrudniejszych kwestiach. W każdej parze państwo rozwinięte współpracuje z rozwijającym się. Indie i Niemcy odpowiadają za ograniczanie emisji, Sierra Leone i Wielka Brytania za adaptację do zmian klimatu, Filipiny i Francja za finansowanie, a Palau i Kanada za oceany. Polska i Meksyk prowadzą rozmowy o sprawiedliwej transformacji, a po polskiej stronie drugi rok z rzędu odpowiada za nie Bolesta. „10 Ministrów spośród 194. Jednym z nich jest Polska” – napisała Snyder na LinkedIn. Negocjatorom nie udało się w czerwcu w Bonn ukończyć projektu mechanizmu sprawiedliwej transformacji, dlatego do Antalyi trafił on w nieukończonej wersji. Resort podkreśla, że koszty i korzyści transformacji muszą być rozłożone sprawiedliwie, a sama transformacja powinna wzmacniać bezpieczeństwo energetyczne.

Partnerką Bolesty jest meksykańska ministra środowiska Alicia Bárcena, była szefowa Komisji Gospodarczej ONZ ds. Ameryki Łacińskiej. Oboje prowadzili te same negocjacje w ubiegłym roku w Belém, gdzie uzyskali zgodę na stworzenie tego mechanizmu. W Antalyi pracami meksykańskiej delegacji na miejscu kieruje wiceminister środowiska José Luis Samaniego Leyva, a Meksyk po raz pierwszy od ponad 12 lat ma własny pawilon na konferencji COP. Samaniego powiedział meksykańskiemu nadawcy publicznemu IMER, że mechanizm powinien zagwarantować, iż „działania na rzecz klimatu nie powodują szkód”. Meksyk chce, by stał się on stałym kanałem wymiany praktycznych doświadczeń i wskazywania państwom możliwości finansowania.

Samaniego posłużył się przykładem samochodów elektrycznych, by wyjaśnić, co oznacza sprawiedliwa transformacja. Dotowanie zakupu samochodu elektrycznego z wyższej półki jest „bardzo korzystne z punktu widzenia środowiska, ale skrajnie regresywne z perspektywy społecznej” – stwierdził. Jako wzór wskazał Olinię, projekt niedrogiego meksykańskiego samochodu elektrycznego. Warszawa podnosi ten sam argument w odniesieniu do swoich regionów węglowych: koszty transformacji powinni ponosić ci, którzy są w stanie je udźwignąć.

Warszawa promuje również ESSA, Sojusz na rzecz Bezpieczeństwa Energetycznego i Autonomii Strategicznej. Opiera się on na założeniu, że ograniczanie importu paliw kopalnych wzmacnia bezpieczeństwo i suwerenność gospodarczą. Jego członkowie mają różne oczekiwania. Polska chce zmniejszyć ryzyko nacisków ze strony Rosji. Indie, Japonia i Korea Południowa oczekują bezpiecznych dostaw ropy i gazu, a państwa afrykańskie – odporności na wstrząsy na rynkach energii i żywności.

Snyder wskazuje na miedź jako polski atut w gospodarce opartej na energii elektrycznej. – Polska na przykład jest największym producentem miedzi w Europie – powiedziała WNP. Jak argumentowała, elektryfikacja opiera się na miedzi, dlatego Europa powinna chronić przemysł zajmujący się jej wydobyciem i wytopem. W maju „Gazeta Finansowa” informowała, że KGHM oficjalnie zwrócił się do Komisji Europejskiej o dopuszczenie korzystania z międzynarodowych kredytów węglowych przez emitentów objętych unijnym systemem handlu emisjami.

W tym tygodniu rynek ten się poszerzył. W środę Chiny, Turcja i Etiopia ogłosiły wspólną inicjatywę dotyczącą międzynarodowej współpracy na rynkach kredytów węglowych. Przedstawił ją w chińskim pawilonie Li Gao, wiceminister ekologii i środowiska Chin. Inicjatywa zakłada zaostrzenie wymogów dotyczących wiarygodności kredytów oraz łączenie infrastruktury rynkowej poszczególnych systemów ich przyznawania. Tego samego dnia Międzynarodowe Stowarzyszenie Handlu Emisjami podpisało porozumienie z China Beijing Green Exchange w sprawie rozwoju chińskiego dobrowolnego rynku kredytów węglowych i otwarcia go na świat.

Zasady takich transakcji sfinalizowano w 2018 r. podczas COP24 w Katowicach. Przed szczytem w Antalyi firma ratingowa Sylvera doliczyła się 108 dwustronnych porozumień zawartych na podstawie art. 6 ust. 2 porozumienia paryskiego. W niemal wszystkich stroną kupującą było jedno z zaledwie sześciu państw. – Nie widziałem zbyt wiele nowego w sprawie art. 6 ust. 2, ale to wciąż wczesny etap – powiedział w sobotę „Gazecie Finansowej” uczestniczący w rozmowach starszy doradca, który poprosił o anonimowość. Popyt w samej Europie wyznacza cel klimatyczny na 2040 r. Rządy państw UE uzgodniły, że państwa członkowskie mogą pokryć międzynarodowymi kredytami do 5 proc. redukcji emisji przewidzianej na 2040 r., począwszy od fazy pilotażowej w 2031 r. O tym, czy z kredytów tych będą mogły korzystać zakłady przemysłowe, takie jak huty KGHM, rozstrzygnie przegląd unijnego systemu handlu emisjami, który Komisja zaproponowała w lipcu.


Helping Young People Feel Heard | Jennie Palmer


Temu samemu przeglądowi przygląda się PGE. W ubiegłym tygodniu Rada UE i Parlament Europejski osiągnęły wstępne porozumienie w sprawie rezerwy stabilności rynkowej w systemie handlu emisjami. Próg, powyżej którego uprawnienia zgromadzone w rezerwie są anulowane, wzrośnie z 400 mln do 700 mln. Marcin Laskowski, wiceprezes PGE ds. regulacji, napisał, że zmiana ogranicza ryzyko gwałtownych wahań cen uprawnień do emisji. „Nie oznacza to jednak automatycznego zwiększenia podaży EUA na rynku ani natychmiastowego obniżenia ich cen” – zaznaczył. Jak podkreślił, przedsiębiorstwa ciepłownicze najbardziej potrzebują przewidywalnych kosztów transformacji, a zasadnicza dyskusja o przyszłości systemu handlu emisjami jest wciąż przed nami. W maju „Gazeta Finansowa” informowała, że każda zmiana ceny uprawnień o 1 euro przekłada się na zmianę łącznych zysków spółek PGE, Tauron, Enea i Orlen o około 0,5 mld zł. Według wyceny Platts z S&P Global cena referencyjnego uprawnienia do emisji wynosiła 6 listopada 86,69 euro.

Gospodarz szczytu buduje własny rynek uprawnień do emisji. Na początku października Turcja przyjęła przepisy dotyczące pilotażowej fazy swojego systemu handlu emisjami, obejmującej lata 2026–2027. W tym roku zakłady objęte systemem jedynie monitorują i raportują emisje oraz poddają je weryfikacji, a pierwszy obowiązek rozliczenia będzie dotyczył emisji za 2027 r. Pilotaż obejmuje produkcję energii elektrycznej, cementu, żelaza i stali, aluminium oraz nawozów – te same sektory, których towary podlegają unijnemu mechanizmowi dostosowywania cen na granicach z uwzględnieniem emisji CO₂, czyli CBAM. W środę Ankara opublikowała też zaktualizowany plan działań na rzecz Zielonego Ładu. Wynika z niego, że do UE trafia około 47 proc. tureckiego eksportu towarów objętych CBAM. Plan dostosowuje tureckie zasady weryfikacji emisji do wymogów CBAM i zakłada starania o uwzględnianie tureckich certyfikatów energii odnawialnej w obliczeniach na potrzeby tego mechanizmu.

Polscy nabywcy tureckiej stali powinni zwrócić uwagę na jedną kwestię. CBAM pozwala importerowi odliczyć koszt emisji faktycznie poniesiony w kraju produkcji. Tureckie uprawnienia na 2027 r. zostaną przydzielone bezpłatnie, więc tamtejsze huty w pierwszym roku będą miały niewiele do odliczenia. Koszty CBAM ponoszone przez polskich importerów tureckiej stali zaczną spadać, gdy Ankara rozpocznie sprzedaż uprawnień na aukcjach.

Sztandarowym projektem prezydencji jest elektryfikacja. W środę grupa państw uczestniczących w szczycie przywódców poparła globalną deklarację na rzecz elektryfikacji „35-by-35”. Jej celem jest zwiększenie udziału energii elektrycznej w globalnym końcowym zużyciu energii z około 23 proc. do 35 proc. do 2035 r. Przewodniczący COP31 Murat Kurum powiedział, że Antalya zostanie zapamiętana jako „moment, w którym włączyliśmy zasilanie”.

Deklaracja nie wymaga, by dodatkowa energia elektryczna pochodziła ze źródeł niskoemisyjnych. – To celowe, żeby Chiny i petropaństwa pozostały przy stole – powiedział doradca, podczas gdy delegacje wciąż negocjowały brzmienie deklaracji, mechanizm sprawiedliwej transformacji oraz zasady handlu kredytami węglowymi. – Odnawialne źródła energii już dziś są opłacalne i będą coraz bardziej, więc sama zgoda na elektryfikację napędza ich rozwój.

Doradca zaznaczył jednak, że do porozumienia jest jeszcze daleko. – Pracują nad zdobyciem poparcia dla deklaracji, ale nie jest to takie proste – powiedział. – Niektóre państwa naciskają na dodanie zapisów o odnawialnych źródłach energii, ale dla wielu innych uczyniłoby to deklarację nie do przyjęcia. Nie jestem pewien, na czym ostatecznie stanie pod koniec przyszłego tygodnia.

Podpisanie deklaracji jest dobrowolne, dlatego sprawdzianem będzie to, kto się pod nią podpisze. – To deklaracja, więc strony mogą ją podpisać albo nie, ale aby odniosła sukces, muszą ją podpisać najwięksi gracze – powiedział doradca. Snyder dostrzega ten sam podział z europejskiej perspektywy. W rozmowie z WNP powiedziała, że UE uznała cel za ambitny, ale z aprobatą przyjęła dążenie do elektryfikacji. Jak podkreśliła, Europa nalega na czystą energię elektryczną, a Arabia Saudyjska i Rosja raczej nie zaakceptują takich zapisów. Indie już zdecydowały, że nie dołączą. – Nie zamierzamy podpisywać żadnej deklaracji. To ich program – oświadczył 3 listopada minister środowiska Bhupender Yadav.

Polski biznes chce, by delegacja potraktowała elektryfikację jako szansę. Komitet ds. Zrównoważonego Biznesu Krajowej Izby Gospodarczej wezwał do opracowania krajowego planu elektryfikacji, zapewnienia konkurencyjnych cen energii elektrycznej i rozbudowy sieci. Po stronie podaży Międzynarodowy Sojusz Solarny przedstawił w piątek strategię zakładającą osiągnięcie do 2031 r. 6 TW mocy w energetyce słonecznej na świecie, czyli dwukrotności obecnego poziomu. – Świat dowiódł, że warto stawiać na energię słoneczną – powiedział dyrektor generalny organizacji Ashish Khanna.

Minister klimatu Paulina Hennig-Kloska ma wystąpić w Antalyi w poniedziałek. Negocjacje zakończą się 20 listopada, a ostateczne brzmienie deklaracji nie zostało jeszcze ustalone. Tureckie zakłady muszą złożyć pierwsze zweryfikowane raporty o emisjach do 30 kwietnia 2027 r. Raporty te pokażą polskim nabywcom stali, w jakim stopniu turecka opłata za emisje może zmniejszyć ich zobowiązania z tytułu CBAM.

Podobne wpisy