|

Nowy Kongres na horyzoncie. Polscy eksporterzy utrzymują pozycję w USA

Amerykańskie cła na polskie towary są niższe niż te, którymi obciążona jest większość konkurencyjnych dostawców, a sprzedaż odbiła po słabym początku roku. W styczniu demokraci przejmą kontrolę nad Kongresem, jednak analitycy spodziewają się utrzymania ceł.

Po roku zmian w amerykańskich przepisach celnych polscy eksporterzy są w lepszej sytuacji niż wielu ich konkurentów. Waszyngton trzykrotnie zmieniał stawki w ciągu siedmiu miesięcy, a polski eksport do USA po gwałtownym spadku na początku roku odrobił straty do końca wiosny. Polski Instytut Ekonomiczny (PIE) wylicza, że średnia amerykańska stawka celna na polskie towary, ważona wartością importu, jest obecnie o 3,26 pkt proc. niższa od średniej dla konkurencyjnych dostawców.

Demokraci zdobyli większość w obu izbach Kongresu w amerykańskich wyborach połówkowych 3 listopada. Przejmą nad nimi kontrolę w styczniu, a przywrócenie Kongresowi kompetencji w zakresie ceł wskazali jako jeden ze swoich priorytetów. Nie dysponują jednak liczbą głosów wystarczającą do odrzucenia prezydenckiego weta. W Michigan, centrum amerykańskiego przemysłu motoryzacyjnego, cła na kanadyjskie samochody i części motoryzacyjne były jednym z głównych tematów kampanii do Senatu. Jeżeli do stycznia nie zostanie zawarte porozumienie handlowe z Kanadą, stawki te mają wzrosnąć dwukrotnie, do 50 proc. W Teksasie kandydat demokratów do Senatu James Talarico prowadził kampanię pod hasłem zniesienia ceł, którym przypisywał wzrost wydatków na zakupy spożywcze. Tymczasem prezydent Trump, występując na wiecach na rzecz jego republikańskiego rywala, przekonywał do ich utrzymania.

Według Blake’a Hardena z biura Washington Council firmy Ernst & Young jest „bardzo mało prawdopodobne”, by wynik wyborów istotnie wpłynął na politykę handlową prezydenta. Allianz Trade, ubezpieczyciel należności handlowych, wskazał w raporcie z 4 listopada, że efektywna stawka amerykańskich ceł na europejskie towary prawdopodobnie ustabilizuje się na poziomie 8-9 proc. i należy traktować ją jako nową normę. Nie oznacza to jednak zamknięcia amerykańskiego rynku dla europejskich dostawców. W Brukseli unijny komisarz ds. handlu Maroš Šefčovič naciskał na Waszyngton, by obniżył 50-procentowe cła na towary zawierające stal przed upływem grudniowego terminu, po którym UE może zawiesić własne ustępstwa handlowe.

Polscy eksporterzy zachowują więc przewagę wynikającą z niższych ceł, która prawdopodobnie się utrzyma. Gdy wysokość ceł jest już w zasadzie ustalona, o rentowności działalności polskiej firmy w USA decydują koszty pojawiające się po dotarciu towaru na miejsce: kto przeprowadzi odprawę celną, ile kosztuje transport w głębi kraju, jak zmienia się kurs złotego i jak długo trzeba czekać na zapłatę od odbiorcy.

20 lutego Sąd Najwyższy USA uchylił cła „wzajemne” wprowadzone przez prezydenta Trumpa na podstawie uprawnień nadzwyczajnych, w tym stawkę 15 proc. określoną w porozumieniu UE-USA zawartym latem ubiegłego roku. Od 24 lipca, po okresie obowiązywania ceł tymczasowych, większość europejskich towarów jest objęta łączną stawką 10 proc., wobec 12,5 proc. dla produktów z Chin, Brazylii, Wietnamu i innych państw. Trwają postępowania sądowe, w których kwestionowane są nowe cła. Stal i aluminium nadal podlegają stawce 50 proc., a europejskie samochody i główne podzespoły motoryzacyjne – 15 proc. Podstawą tych ceł jest odrębna ustawa dotycząca bezpieczeństwa narodowego, której orzeczenie sądu nie objęło.

Spośród największych dostawców na rynek amerykański tylko Kanada i Meksyk mają większą przewagę niż Polska. Towary z tych państw, które spełniają warunki porozumienia handlowego USMCA, nie są bowiem objęte 10-procentowym cłem. Na mocy lipcowych przepisów przewaga Polski wzrosła o niemal punkt procentowy, a spośród dużych eksporterów z UE więcej zyskały tylko Włochy, Belgia i Hiszpania.

Na początku listopada Polska Agencja Inwestycji i Handlu (PAIH) zorganizowała udział 14 polskich producentów części samochodowych w targach rynku części zamiennych AAPEX w Las Vegas, wobec ośmiu rok wcześniej. Wiele produktów prezentowanych na polskim stoisku – od wycieraczek po elementy złączne – podlega stawce 10 proc. Główne podzespoły, takie jak silniki i skrzynie biegów, objęte są cłem w wysokości 15 proc. Samochody osobowe, ciężarówki i części produkowane w Kanadzie, które nie kwalifikują się do preferencji w ramach USMCA, podlegają stawce 25 proc. Bez porozumienia handlowego w styczniu ma ona wzrosnąć dwukrotnie, do 50 proc. Części z Chin są obciążone jeszcze wyższymi cłami.


Helping Young People Feel Heard | Jennie Palmer


Polski eksport do Stanów Zjednoczonych spadł w styczniu i lutym o 14,9 proc., do 1,7 mld euro. Punktem odniesienia była jednak wysoka baza z początku ubiegłego roku, kiedy amerykańscy odbiorcy zwiększali zapasy przed wprowadzeniem ceł. Do końca maja amerykański import z Polski powrócił do poziomu z 2025 r. Pomógł w tym 24-procentowy wzrost w maju, przy czym miedź, srebro i silniki lotnicze odpowiadały za połowę tego przyrostu. Z badania PIE wynika, że około połowy polskich firm sprzedających do USA nie odczuło negatywnych skutków ceł. W 2024 r. Stany Zjednoczone kupiły polskie towary o wartości około 11,6 mld euro, z czego niemal połowę stanowiły maszyny i urządzenia mechaniczne. Zajmowały już siódme miejsce wśród odbiorców polskiego eksportu, podczas gdy w 2015 r. były na 12. pozycji. PIE szacuje ponadto, że 57 proc. amerykańskiego popytu na polską wartość dodaną jest zaspokajane pośrednio, przez inne państwa, przede wszystkim za sprawą komponentów w produktach niemieckich, meksykańskich i kanadyjskich.

– Stany Zjednoczone nie są ani łatwym, ani zamkniętym rynkiem – mówi Michał Szerszeń, szef globalnej sprzedaży w Rohlig USA w Chicago. – To ogromny, zróżnicowany i wymagający rynek, który daje skalę, ale nie wybacza braku przygotowania.

Szerszeń od niemal 14 lat jest związany z grupą logistyczną Rohlig. Polscy producenci zwracają się do niego po radę, jak wejść na amerykański rynek.

Zachęca firmy, by przestały myśleć o Stanach Zjednoczonych jako o jednym, jednolitym rynku. Siedemdziesiąt procent Amerykanów mieszka na wschód od Missisipi, bliżej transatlantyckich szlaków transportowych. W niektórych częściach Florydy – jak wskazuje – znajomość hiszpańskiego może przesądzić o tym, czy w ogóle dojdzie do transakcji.

W nawiązaniu pierwszych kontaktów może pomóc Polonia. – Wszędzie spotykam tu Amerykanów polskiego pochodzenia, a te relacje mogą pomóc otworzyć drzwi – mówi. – Sam wspólny język niekoniecznie jednak zastąpi dobrą ofertę.

Jak podkreśla Szerszeń, polskie firmy nie muszą wygrywać ceną. Mogą konkurować kompetencjami inżynieryjnymi, jakością, krótkimi seriami produkcyjnymi i gotowością do dostosowania produktu. Amerykańscy nabywcy, zwłaszcza klienci biznesowi, płacą za pewność. – Cena ma znaczenie, a amerykańscy odbiorcy potrafią bardzo twardo negocjować – mówi. – Kupują jednak również dostępność, terminowość, szybką reakcję i pewność, że gdy pojawi się problem, dostawca nie zniknie.

Wiele kosztów w ogóle nie pojawia się w wycenie transportu. Dorota Palicka, odpowiedzialna w Rohlig SUUS Logistics w Polsce za kierunek północnoamerykański, do mitów dotyczących tego rynku zalicza przekonanie, że cła są problemem amerykańskiego importera. Szerszeń podkreśla, że każdy eksporter powinien znać klasyfikację celną swojego produktu, jego kraj pochodzenia oraz rzeczywisty, całkowity koszt towaru po dostarczeniu do miejsca przeznaczenia. Jeszcze przed pierwszą wysyłką należy ustalić, która firma będzie formalnym importerem – importer of record – kto zapewni zabezpieczenie celne, czyli customs bond, i kto zapłaci cło.

Telefony, które wciąż odbiera Rohlig, często dotyczą tego samego scenariusza: przesyłka z Polski dotarła już do Stanów Zjednoczonych. Towar znajduje się w magazynie lub na lotnisku, a dzwoniący eksporter nie wie, na czyje dane przeprowadzić odprawę. Jak mówi Szerszeń, takie sytuacje nadal się powtarzają.

Szczególne ryzyko wiąże się z dostawami na warunkach DDP, czyli z opłaconym cłem, których często oczekują amerykańscy klienci. – Największy błąd wygląda tak: podczas negocjacji ktoś obiecuje klientowi DDP, podpisujemy umowę, a dwa tygodnie przed pierwszą dostawą kontenerową zaczynamy szukać kogoś, kto dokona odprawy we własnym imieniu – mówi.

– Wygoda amerykańskiego klienta nie może oznaczać nieokreślonej i nieograniczonej odpowiedzialności eksportera – podkreśla Palicka.

Przewóz kontenera z amerykańskiego portu do odbiorcy może oznaczać pokonanie odległości porównywalnej z trasą z Warszawy do Barcelony, a ten lądowy odcinek często kosztuje więcej niż transport przez ocean. Szerszeń doradza firmom rozpoczynającym działalność, by zaczynały od morskich przesyłek drobnicowych i transportu lotniczego, nie zamrażały kapitału i przechodziły na pełne kontenery wraz ze wzrostem wolumenów. Według PAIH polskie firmy najczęściej korzystają z portów Nowy Jork–New Jersey, Charleston i Savannah. Decyzja o uruchomieniu magazynu powinna, zdaniem Szerszenia, wynikać z rozwoju sprzedaży. Zewnętrzni operatorzy logistyczni pozwalają polskiej firmie utrzymywać niewielkie zapasy we współdzielonej przestrzeni magazynowej w jednym regionie, a następnie rozszerzać działalność na zachód bez budowania własnej sieci.

Kolejnym czynnikiem kosztowym jest kurs walutowy. Złoty umocnił się wobec dolara o 15 proc. w 2025 r., a później jego kurs podlegał wahaniom – od około 3,55 zł za dolara w lutym do niemal 3,79 zł w lipcu. Szerszeń przypomina eksporterom o uwzględnianiu w kalkulacjach kosztu kapitału zamrożonego w towarach transportowanych drogą morską, wahań kursowych i oczekiwania na zapłatę. Radzi też wpisywać do umów klauzule korekty cen z tytułu zmian kosztów paliwa i kursów walutowych, zamiast ustalać niezmienną cenę na cały rok. Z raportu Allianz Trade wynika ponadto, że im dłuższe terminy płatności, tym większego znaczenia nabierają ubezpieczenie należności i uważne monitorowanie sytuacji odbiorcy. Agencja kredytów eksportowych KUKE ubezpiecza należności od kontrahentów w Stanach Zjednoczonych.

– Otoczenie, jak wiemy, jest bardzo dynamiczne – mówi Szerszeń. – Cła się zmieniają, co jakiś czas pojawiają się nowe. Dlatego nasze kalkulacje trzeba aktualizować, a nie odkładać do szuflady z założeniem, że za rok nadal będą trafne.

Część polskich producentów poszła o krok dalej i prowadzi już produkcję w Stanach Zjednoczonych. Producent okien FAKRO otworzył w Elizabeth City w Karolinie Północnej zakład wytwarzający schody strychowe na rynek północnoamerykański, po tym jak władze Nowego Sącza nie wydały zgody na budowę takiej fabryki w Polsce. – W Polsce przez cztery lata walczyliśmy z biurokracją, a w USA poszło znacznie łatwiej – powiedział PAP w ubiegłym roku prezes firmy Ryszard Florek. – Na braku dobrej woli w Nowym Sączu nie straciło FAKRO. Straciły region i Polska. Producent szkła PRESS GLASS rozwija działalność w Karolinie Północnej i Wirginii. Katowicka firma AIUT, specjalizująca się w automatyce, od dekady działa na amerykańskim rynku za pośrednictwem spółki matki w USA, korzystając z zaplecza produkcyjnego w Polsce. Szerszeń zastrzega jednak, że sam prosty montaż lub przepakowanie towaru w amerykańskim magazynie nie uprawnia do oznaczenia go jako „Made in USA”.

Konrad Samborski, menedżer ds. ubezpieczeń faktoringowych w KUKE, polskiej agencji kredytów eksportowych, zwraca uwagę, że nowe reguły rodzą nowe sposoby ich obchodzenia – od kryteriów z Maastricht po odziarniarkę do bawełny. – Mechanizmy się nie starzeją – mówi. – Zmieniają tylko garnitury.

PAIH prowadzi finansowany ze środków UE program, w ramach którego małe i średnie firmy mogą otrzymać dotacje do 180 tys. zł na wejście na rynki spoza Unii Europejskiej, w tym do Stanów Zjednoczonych.

Firmom, które wciąż rozważają taki krok, Szerszeń radzi zacząć na niewielką skalę. – Lepiej przeprowadzić kontrolowany pilotaż, niż czekać kolejne dwa lata na idealny moment, kiedy sytuacja się poprawi i znów będzie stabilnie – mówi. – Może się okazać, że tak nie będzie.

Podobne wpisy