Finansowanie wzrostu – jak zdobyć kapitał na ekspansję?
Wejście na nowy rynek, uruchomienie linii produkcyjnej czy przejęcie konkurenta może otworzyć firmie drogę do szybszego wzrostu. Zanim jednak pojawią się dodatkowe przychody, przedsiębiorca musi ponieść wydatki i zapewnić ich finansowanie. Wybór źródła kapitału zależy nie tylko od jego ceny, ale także od celu inwestycji, czasu oczekiwania na zwrot oraz ryzyka opóźnień lub niepowodzenia.
Grzegorz Żarłok
dyrektor Działu Pełnej Księgowości, CashDirector
Rozwój firmy można finansować kapitałem własnym lub zewnętrznym. Pierwszy model obejmuje przede wszystkim wypracowany w spółce zysk, dodatkowe wpłaty właścicieli oraz kapitał pozyskany od nowego wspólnika lub inwestora. Pozwala ograniczyć zadłużenie i nie wymaga comiesięcznej spłaty rat. Nie zawsze jest jednak rozwiązaniem bezkosztowym. Wprowadzenie inwestora do spółki oznacza podział udziałów, przyszłych zysków oraz wpływu na najważniejsze decyzje podejmowane w firmie.
Finansowanie zewnętrzne obejmuje między innymi kredyty, leasingi, pożyczki oraz dotacje. Jego zaletą jest możliwość zachowania kontroli nad firmą, ale zaciągnięte zobowiązania finansowe należy spłacać niezależnie od tego, czy inwestycja zaczęła już przynosić zakładane przychody.
Cel finansowania ma znaczenie
Nie każde źródło pozyskania kapitału pasuje do wszystkich inwestycji. Zakup maszyny lub rozwój floty samochodowej można sfinansować kredytem inwestycyjnym albo leasingiem, ponieważ przedmiot finansowania ma konkretną wartość i może stanowić zabezpieczenie. Przy zwiększaniu zapasów, zatrudnienia lub skali zamówień większe znaczenie może mieć kredyt obrotowy albo faktoring.
Z kolei wejście na nowy rynek jest trudniejsze do sfinansowania wyłącznie długiem. W tym przypadku firma ponosi wysokie koszty zanim zdobędzie pierwszych klientów. Przydatne może być więc połączenie środków własnych z kapitałem inwestora, dotacją lub kredytem eksportowym udzielanym przez Bank Gospodarstwa Krajowego.
Przedsiębiorcy chętnie wybierają leasing
Skalę finansowania inwestycji leasingiem pokazują dane Związku Polskiego Leasingu. W pierwszej połowie 2026 r. firmy leasingowe sfinansowały inwestycje przedsiębiorstw o wartości 61,9 mld zł, czyli o 8,9 proc. większej niż rok wcześniej. Sam leasing odpowiadał za 51,8 mld zł, a pożyczki leasingowe za 10 mld zł.
Najwięcej kapitału przeznaczono na pojazdy – 47,1 mld zł. Finansowanie maszyn i urządzeń osiągnęło natomiast 13 mld zł. Leasing pozostaje rozwiązaniem wykorzystywanym głównie przez mniejsze podmioty. Ponad połowa wartości sfinansowanych inwestycji przypadła na przedsiębiorstwa mikro, osiągające roczne obroty do 5 mln zł.
Dotacje mogą uzupełnić kapitał, ale nie zastąpią planu
Przedsiębiorcy mogą korzystać ze wsparcia oferowanego w ramach krajowych i regionalnych programów Funduszy Europejskich, a także Krajowego Planu Odbudowy (KPO). Oba źródła są finansowane ze środków Unii Europejskiej, ale stanowią odrębne mechanizmy. Co ważne, KPO obejmuje nie tylko dotacje, lecz także finansowanie zwrotne. Dostępne środki wspierają między innymi innowacje, prace badawczo-rozwojowe, cyfryzację, poprawę efektywności energetycznej i ekspansję zagraniczną.
Do 23 sierpnia 2026 r. w ramach programów Funduszy Europejskich 2021–2027 podpisano łącznie 30 347 umów na 219,6 mld zł dofinansowania UE. Natomiast Krajowy Plan Odbudowy jest jednym z największych źródeł finansowania inwestycji w Polsce. Do 24 sierpnia 2026 r. podpisano z beneficjentami ponad 1,137 mln umów o wartości przekraczającej 233,8 mld zł. Kwota ta obejmuje jednak zarówno dotacje, jak i pożyczki oraz wsparcie dla przedsiębiorców, obywateli, samorządów i instytucji publicznych.
Dotacja zwykle pokrywa tylko część kosztów. Przedsiębiorca powinien zabezpieczyć wkład własny, płynność na czas realizacji projektu oraz środki na wydatki, których nie obejmie dofinansowanie. Trzeba również pamiętać, że przyznanie wsparcia nie zawsze oznacza jego natychmiastową wypłatę.
Polska Strefa Inwestycji – kapitał zostaje w firmie
Przedsiębiorcy planujący nową inwestycję mogą ubiegać się również o pomoc w ramach Polskiej Strefy Inwestycji, która rozszerzyła wcześniejszy model specjalnych stref ekonomicznych. W niektórych regionach przedsiębiorca może uzyskać zwolnienie podatkowe odpowiadające nawet 70 proc. kosztów kwalifikowanych inwestycji. Pomoc jest wykorzystywana stopniowo – poprzez zwolnienie z konieczności płacenia PIT lub CIT – i nie może przekroczyć limitu wskazanego w decyzji o wsparciu.
W tym kontekście dobrze sprawdza się zasada, zgodnie z którą inwestor podąża za kapitałem. Dostępność ulg, dotacji, infrastruktury, pracowników i dodatkowego wsparcia może wpłynąć na wybór miejsca prowadzenia działalności, aby móc wykorzystać dostępne źródła finansowania. Sama preferencja podatkowa nie powinna jednak przesłaniać kosztów transportu, energii, zatrudnienia czy dostępu do odbiorców.
Poszukiwanie kapitału to proces
Rozmowy z bankiem, funduszem lub inwestorem należy opierać o przygotowane wcześniej szczegółowe plany inwestycyjne, które określają dokładną kwotę i cel finansowania. Firma powinna przygotować prognozy w kilku wariantach, wskazać przewidywany termin zwrotu i sprawdzić co stanie się z jej płynnością, jeśli nowe przychody pojawią się później niż pierwotnie zakładano.
Kapitału coraz częściej poszukują również podmioty działające w nowych modelach, w tym przedsiębiorstwa społeczne, fundacje i organizacje non profit prowadzące działalność gospodarczą. Ich możliwości zależą od formy prawnej, źródła przychodów i celu projektu. Oprócz dotacji mogą wykorzystywać finansowanie społecznościowe, środki od partnerów, darowizny, granty oraz instrumenty zwrotne przeznaczone dla ekonomii społecznej, np. środki oferowane przez miasta w ramach budżetów obywatelskich.
O powodzeniu ekspansji decyduje nie tylko dostęp do źródeł finansowania, ale również jakość przygotowanego planu. Wiarygodne prognozy, uporządkowane finanse i zabezpieczona płynność zwiększają szanse na pozyskanie kapitału, a później pozwalają wykorzystać go bez negatywnego wpływu na bieżącą działalność firmy.
